صفحهٔ اصلی

از دائره المعارف قرآن کریم
پرش به ناوبری پرش به جستجو

به ویکی قرآن خوش آمدید

دائرة المعارف قرآن کریم با 10175 مقاله

مقاله پیشنهادی

استغفار

آمرزش خواهى
مفهوم آمرزش خواهى 68 بار در قرآن آمده است: 43 مورد از آن در هیئتهاى گوناگون باب استفعال، 17 مورد در قالب « إغفر »، سه مورد به صیغه « یغفر »، دو مورد « تغفر » و یک بار به‌صورت « مغفرة » به کار رفته است.(1) در دو آیه نیز فرمان استغفار با واژه « حِطَّة » آمده و نقل شده است که خداوند به بنى * اسرائیل فرمان استغفار داد تا مشمول مغفرت الهى قرار گیرند. ( بقره / 2، 58؛ اعراف / 7، 161 ) واژه استغفار به معناى درخواست مغفرت (2) از ریشه « غ ـ ف ـ ر » در لغت به معناى پوشش است،(3) چنان که گفته مى‌شود: « اصبغ ثوبک بالسواد فهوأغفر لوسخه = لباست را رنگ سیاه کن تا در برابر چرک پوشاننده‌تر باشد ».(4) به کلاه‌خود نیز از آن جهت که سر را از آسیبها مى‌پوشاند، مِغفَر مى‌گویند (5) و پارچه‌اى را که به‌صورت آستر، یک سوى لباس را پوشش مى‌دهد، غَفَر مى‌نامند.(6) استغفار در اصطلاح، به معناى درخواست زبانى یا عملى (7) آمرزش (8) و پوشش گناه *(9) از پیشگاه خداوند، و هدف از آن درخواست مصونیّت از آثار بد گناه و عذاب الهى است.(10) کیفیّت پوشاندن گناه از بحث استغفار خارج است و از جمله افعال الهى به شمار مى‌رود و از آن تحت عناوین غفران، عفو، تکفیر * سیّئه و تبدیل آن به حسنه بحث مى‌شود. برخى، واژه استغفار در آیاتى از قرآن را به ایمان،(11) اسلام (12) یا گزاردن نماز (13) تفسیر کرده‌اند که به مصادیق استغفار در مقام عمل اشاره دارند. در شریعت اسلامى، استغفار به‌صورت بهترین عبادت و دعا * مطرح، و فراوانى انجام دادن آن توصیه شده و شاخص‌ترین تعبیر از آن، با جمله « استغفر الله » است.(14)