لوگوی جشنواره وب و موبایل ایران

آیین نامه اصطلاح‌نامه نگارى - روش های سازماندهی و نمایش

 

فصل سوم: روش های سازمان دهى و نمایش اصطلاحات

1ـ نمایش الفبایى

دراین نوع نمایش كلیه‏ اصطلاحات نمایه‏اى خواه مرجح یا نامرجح، به صورت الفبایی و به شیوه ذیل تنظیم می گردند :

اصطلاح

ادله

ى. د: یادداشت دامنه

مراد ادله احکام(مقابل اصول عملیه) می باشد

بج: اصطلاح نامرجح

ادله اجتهادی، ادله محرزه، دلیل محرز و...

ا. ر: اصطلاح رأس

اصول فقه

ا. ع: اصطلاح اعم

اصول فقه

ا.خ: اصطلاح اخص

ادله اربعه، ادله اوّلی، ادله ثانوی و...

ا.و: اصطلاح وابسته

حجیت، طریقیت، قواعد و...

تذکر: با ارجاع اصطلاح نامرجح به اصطلاح مرجح اطلاعات مربوط به آن را از طریق اصطلاح مرجح می یابیم .

ساده‏ترین شیوه براى تدوین اصطلاح‏نامه روش الفبایى است. ولى به لحاظ این كه در یك اصطلاح‏نامه الفبایى نمى‏توان كلیه‏ى اصطلاحات اعم و اخص را كه تشكیل یك سلسله مراتب مى‏دهند در یك جا قرار داد و روابط معنایى و رده‏اى میان مجموعه واژه‏هاى هر بخش را بیان كرد، تبعیت از «روش نظام یافته» براى ایجاد روابط نظام‏دار میان اصطلاحات، اولویت و ترجیح دارد.

2ـ نمایش نظام یافته

در روش نظام یافته، واژه‏ها به عنوان یك مجموعه‏ى ساخت‏دار و منسجم در نظر گرفته مى‏شوند و از طریق روابط قیاسى و منطقى موجود بین واژه‏ها سعى مى‏شود یك تصویر متجانس و زنجیره‏اى از گروه‏هاى مختلف واژه‏ها (و در عین حال از جهت معنایى مرتبط) به دست داده شود به ترتیبى كه هر واژه سر نخى باشد براى جست‏وجوى واژه‏هایى كه در مجموعه از حیث معنایى ارتباط دارند.

- در بخش نظام‏یافته یادداشت دامنه، اصطلاحات معادل (مترادف) و اصطلاحات وابسته (همبسته) ذکر میشود و اصطلاحات اعم و اخص از طریق موضع هر اصطلاح در سلسله مراتب آن و میزان تورفتگى در ردیف‏ها نشان داده مى‏شود.

ـ عبارت راهنما در بخش نظام یافته آورده مى‏شود تا اساس منطقى تقسیمات یك موضوع و جهت تقسیم آن را نشان دهد.

3ـ نمایش ترسیمى

در این نوع از نمایش اصطلاح‏نامه فقط ساختار سلسله مراتب اصطلاحات تنظیم مى‏شود و براى محققان ومراجعه كنندگانى كه فقط ترسیمى از اصطلاحات اعم و اخص را مى‏جویند مفید است . در روش ترسیمى اعم و اخص ها همراه با لحاظ تقسیم ذکر می شوند ، ولی واژه های مترادف (بج ها) و وابسته و یادداشت دامنه ذکر نمی شود .

فصل چهارم : اختصارات (نمادها)

برخى از اطلاعات فرعى را كه همراه اصطلاح مى‏آیند مى‏توان با علایم و اختصارات نشان داد كه معمولا پس از اصطلاحات قرار مى‏گیرند:

یادداشت دامنه

ـ ى. د: (SN) ؛ یادداشتى كه پس از یك اصطلاح مى‏آید و معناى خاص و كاربردى آن را در یك زبان نمایه‏اى نشان مى‏دهد.

روابط هم ارز

ـ بج: (UF)( به كار برید بجاى) : اصطلاح بعد از آن، مترادف یا شبه مترادفى نامرجح است.

ـ بك: (USE)( به كار برید) : اصطلاح بعد از آن، اصطلاحى مرجح است كه از میان مترادف‏ها انتخاب شده است وجوینده، اطلاعات مورد نیاز خویش را باید در زیر بخش آن اصطلاح، به دست آورد.

روابط سلسله مراتبى

ـ ا. ر: (TT) اصطلاح رأس:

اصطلاح بعد از این علامت، نام عام‏ترین رده‏اى است كه اصطلاحات خاص مورد نظر، به آن تعلق دارد (این علامت اختصارى‏گاه در بخش الفبایى اصطلاح‏نامه به كار مى‏رود)

ا.ع: (BT) اصطلاح اعم:

اصطلاح پس از این علامت اختصارى، مفهومى با بار معنایى وسیع‏تر را نشان مى‏دهد.

ـ ا.خ: (NT) اصطلاح اخص:

اصطلاح پس از این علامت اختصارى، مفهومى با بار معنایى محدودتر را نشان مى‏دهد.

رابطه همبسته

ـ ا.و: (RT) اصطلاح وابسته:

اصطلاح پس از این علامت با اصطلاح مدخل همبستگى دارد ولى مترادف، شبه مترادف، اعم یا اخص آن نیست.